Reagimi i fortë i SHBA: Diktatorët kërkojnë të shtypin fjalën e lirë!

I ngarkuari me punë i SHBA-së në Tiranë, Daniel Koski me tone të forta ndaj ligjit të censurës të miratuar në parlament nga Edi Rama.

Duke folur në aktivitetin e organizuar nga Avokati i Popullit me temën ‘Liria pa urrejtje’, Koski tha se liria e shprehjes është shumë e rëndësishme për sistemin demokratik.

Koski dha një mesazh të qartë për shoqërinë shqiptare, ndërsa u bëri thirrje që mos të kthehen kurrë në një vend ku mungon fjala e lirë.

‘Fjala e lirë është siguria e demokracisë. Ka kufij të ligjëratës së pranueshme dhe të papranueshme.

Diktatorët janë ata që kërkojnë gjithmonë të shtypin fjalën e lirë. Ju nuk duhet të ktheheni në kohën kur fjala e lirë shtypet’, tha ndër të tjera gjatë fjalës së tij, Daniel Koski.

Fjalimi i plotë

Këto ligjërta mund t’i japin zë frikës, zemërimit dhe urrejtjes. Fjalët mund të çojnë në dhunë. Ekziston një kufi midis ligjeratës së pranueshme dhe ligjëratës së papranueshme, por është e vështirë që të hiqet një vijë kufiri. Ne jemi mbledhur për të debatuar mbi atë vijë dhe rolin e zyrës së Avokatit të Popullit në mbrojtjen dhe përcaktimin e këtyre kufijve.

Jam mirënjohës që t’u ofroj pikëpamjen e SHBA-së për lirinë e fjalës dhe për të bërë një kërkesë në mbrojtje të saj. Në vendin tonë liria e fjalës erdhi në jetë pas Revolucionit Amerikan, kur bëmë një premtim publik për ta mbrojtur fjalën e lirë me Kushtetutë.

Prej ditës kur boja u tha në atë dokument, ka pasur shumë keqkuptime, sidoqoftë angazhimi amerikan për të mbrojtur lirinë e fjalës është i palëkundur dhe madje e shtrijmë atë mbrojtje edhe ndaj të shprehurit të çuditshëm, të folurit qartësisht të pasaktë, dhe fjalëve fyese dhe të pamenduara. Por pse?

Në besojmë se kundërshtimi më i mirë ndaj gjuhës së ulët dhe urrejtjes është arsyetimi racional dhe nëse gjuha e urrjetjes është helm dhe e tillë është, arsyetimi është kundërhelmi. Nëse diskutoni se ku duhet hequr viza drejt fjalës së mbrojtur dhe të pambrojtur, ju lutem të kujtoni se përgjigja ndaj gjuhës së urrejtjes është kundër arsyetimi racional, është të shprehurit më shumë dhe jo më pak.

Zgjidhja ndaj urretjes janë më shumë lapsa, se goma. Liria e fjalës ushqen më shumë ide, qasje të paparashikuar më krijuese për një çështje. Prodhon zgjidhje më efikase për problemet që sfidojnë shoqëritë.

Fjala e lirë është valvula e sigurisë së shoqërisë. Në fund edhe të debateve më të diskutueshme publike mbi temat më të kundërshtueshme, anëtarët e një shoqërie të lirë mund të largohen duke e ditur se kishin një mundësi për të thënë fjalën e tyre pavarësisht përfundimit. Demokratët e Athinës krijuan një qeveri të bindjes, të arsyetimit racional, një qeveri të fjalës. Fjala e lirë është fryma e demokracisë, mbyte atë, ndërprite rrjedhën e saj dhe trupi politik mund të vdesë.

Nga ana tjetër fryma e mos pajtimit ka fuqinë për të tronditur një shtet policor. Kjo është arsyeja se pse diktatorët kërkojnë të shtypin zërat kritikë, ato mund të mbijetojnë vetëm nëse mohojnë fjalën e lirë të popullit të tyre. Kur ato e privojnë shoqërinë e tyre nga oksigjeni që është fjala e lirë, demokracia vuan dhe kalbet.

Shqipëria u zgjua nga makthi komunist i kontrollit të fjalës jo më larg se 30 vitet e fundit. Shumë prej jush e dinë shumë mirë sesi është të jetosh me frikën e pasojave të paparashikuar atë fjalëve të tua. Shumë prej jush u rritën në një shoqëri ku një fjalë e thënë rastësisht mund të të çonte në burg. Ju nuk duhet të ktheheni kurrë në atë shoqëri.

Liria e fjalës nuk është liçensë për të thënë çfarë të duash pavarësisht nga pasojat. Edhe ne në SHBA vendosim kufi mbi të ashtëquarturat fjalë luftuese dhe forma të shprehjes që çojnë në dhunë. Por kufijtë përcaktojnë shoqëritë çfarë ato tolerojnë dhe çfarë ato kanë frikë. Ne amerikanët mbrojmë fjalët kritike, të çuditshme dhe fyese sepse tolerance është shenjë e forcës tonë.

Duke lejuar fjalën fyese përveç rasteve ekstreme ne ngulim këmbë që shoqëria jonë të mos jetojë në frikën e fjalëve. Nuk është thjesht të përcaktosh kufirin midis fjalës së pranueshme dhe fjalëve që provokojnë dhunë, prandaj jemi këtu për të shqyrtuar kufijtë e fjalës së lirë. Unë dhe Shtete e Bashkuara ju kërkojmë që ta vendosni atë kufij të gjerë dhe pa frikë.

auto rama21576750578